The post Honour Your Fucking Rage appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.

The post Zichtbaar blijven, ook wanneer het donker is appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.

Waarheid komt zelden binnen als een heldere zin.
Ze begint niet in taal, niet in strategie, niet in een goed getimed betoog.
Ze begint veel eerder — als een trilling in je lichaam, vaak lang voordat je eraan toe bent haar te benoemen.

Je voelt haar in je keel, in dat subtiele aanspannen of verzachten dat optreedt nog vóór een woord vorm krijgt.
Je voelt haar in je zonnevlecht, in de lichte neiging om naar voren te bewegen of juist een stap terug te doen.
Je voelt haar in je adem, wanneer die korter wordt, verdiept of even stokt — niet omdat er iets mis is, maar omdat er iets waar is.

De meeste mensen leren al vroeg dit signaal te negeren.
Niet omdat ze oneerlijk zijn, maar omdat ze gevoelig zijn.
Omdat ze — vaak onbewust — begrijpen dat waarheid een prijs kan hebben.

Waarheid kan verbondenheid verstoren.
Ze kan wrijving veroorzaken.
Ze kan verlangens, grenzen of waarden zichtbaar maken die niet vanzelf passen in de ruimte waarin je je bevindt.

En als je zenuwstelsel heeft geleerd dat veiligheid samenhangt met meegaandheid, aanpassing of stilte, dan wordt het dempen van die eerste trilling een vorm van intelligentie.

Dus verzachten we wat we bedoelen.
Voegen we excuses toe waar die niet nodig zijn.
Stemmen we toon, timing en aanwezigheid af — niet uit zwakte, maar uit zorg.
Uit instinct.

En langzaam leert de keel zich samen te trekken, niet als falen, maar als bescherming.

Waarom stemwerk nooit alleen over stem gaat

Dit is waarom stemwerk voor mij nooit alleen over stem is gegaan.

Je stem vertelt altijd eerder de waarheid dan jij bereid bent haar te leven.
In de minieme breuk in een zin.
In de adem die je inhoudt vlak voordat je iets wilt zeggen dat ertoe doet.
In de stilte die je kiest, in plaats van het verlangen dat je nog niet vertrouwt om gedragen te worden.

Je keel weet het.

En dit is ook waarom werken met de stem onvermijdelijk uitkomt bij het zenuwstelsel, bij identiteit, bij grenzen — en ja, bij leiderschap.
Niet leiderschap als performance, maar leiderschap als samenhang:
het vermogen om voelen, waarden en expressie weer met elkaar te laten uitlijnen.

Wanneer waarheid terugkeert in het lichaam

Wanneer waarheid mag terugkeren in het lichaam — niet als idee, maar als trilling — begint er iets te herschikken.
Niet spectaculair.
Meestal stil.

Relaties veranderen van toon.
Werk begint zich opnieuw af te stemmen.
Creativiteit keert terug waar ze was stilgevallen.
Energie komt weer in beweging — niet omdat je harder duwt, maar omdat resonantie vol te houden is.
Doen alsof is dat niet.

Petal 13: de kamer van moed

Eén van de plekken waar dit bijzonder tastbaar wordt, is wat ik later ben gaan herkennen als Petal 13 van de keelchakra — de kamer van moed.

Niet de moed die iets over jou moet bewijzen,
maar de moed die ontstaat wanneer je genoeg geeft om voor iemand anders te spreken.

De moed om te zeggen: dit doet ertoe.
Om naast iemand te gaan staan, niet erboven.
Om je stem een vorm van bescherming te laten worden, in plaats van zelfverdediging.

Dit is de kwaliteit van moed die wordt gedragen in Track 13 – The Frequency of Courage van mijn album Becoming the Voice of Truth.

Je hoort in de muziek misschien klokken —
niet als versiering, maar als signaal.
Zoals oude torens ooit mensen opriepen tot veiligheid.

Dit is zo’n roep.

Niet heroïsch.
Niet luid.
Maar standvastig, waardig en geworteld in zorg.

Je hoeft hier niets mee te doen

Als iets hiervan resoneert, hoef je daar niet meteen iets mee te doen.
Je hoeft er überhaupt niets mee te doen.

Opmerken waar je lichaam al meer weet dan je woorden toestaan,
is op zichzelf al een van de meest waardevolle en transformerende bewegingen die het activeren van je stem in gang zet.

Wil je mijn reflecties, teksten en muziek blijven ontvangen terwijl dit werk zich verder ontvouwt — langzamer, dieper — dan ben je welkom op mijn nieuwsbrief.
Daar deel ik de lagen die niet in een post passen.

The post Waarheid is geen beslissing — je lichaam weet het al appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.

Ik wil iets delen uit mijn werk en mijn leven dat me de laatste tijd stilletjes laat glimlachen.

De afgelopen maanden merkte ik hoe de basis van mijn opleiding tot One of Many Women’s Coach zich opnieuw is gaan verweven met mijn werk rond klank, stem en expressie.
Niet als een nieuwe richting.
Niet als een bewuste herpositionering.

Eerder als een herinnering.
Iets wat terugkomt wanneer het er mag zijn.

Ik begon mijn One of Many-traject in 2017/2018, in de allereerste groep.
Nu, zeven jaar later — na peri-menopauze, een scheiding, het loslaten van een bedrijf en het opbouwen van een nieuwe — voel ik hoe levend dit fundament nog steeds is.

Mijn zenuwstelsel is rustiger.
Mijn lichaam zachter.
En tegelijk ervaar ik meer stevigheid in mijn werk.

Als queer en neurodivergent professional voelt het voor mij essentieel dat belichaming en bewustzijn van het zenuwstelsel niet iets zijn wat je toevoegt, maar iets wat het vertrekpunt vormt.
Niet eerst praten en later landen,
maar luisteren naar wat het lichaam al weet.

Wat ik nu zie gebeuren, is een natuurlijke samenkomst.
One of Many-wijsheid,
stem- en klankwerk,
muziek, belichaming en coaching
komen elkaar in het midden tegen.

Balans, cycli, Power-dynamieken en innerlijk leiderschap zijn daarin geen concepten, maar ervaringen die zich ontvouwen in het moment.

In een sessie vandaag begonnen we met een door klank begeleide bodyscan.
Van daaruit tekende mijn cliënt wat zij ervoer.
En vanuit die beelden ontvouwde zich de coaching.

Niet door analyse.
Niet door iets te willen repareren.
Maar door aandachtig te luisteren
en de intelligentie van het lichaam te laten spreken.

Wat mij blijft verrassen, is de eenvoud van deze manier van werken.
Het voelt licht en ruim,
en tegelijkertijd zijn de verschuivingen die cliënten ervaren diepgaand.

Zij doen het werk — onmiskenbaar —
maar op een manier die levend, menselijk en vol te houden is.

Ik voel dankbaarheid voor het fundament dat One of Many mij heeft gegeven:
de taal,
het werken in cycli,
en de ruimte om in cirkels te bewegen in plaats van in rechte lijnen.

En ik voel dankbaarheid voor deze fase in mijn professionele leven,
waarin alles wat ik ben — muzikaal, belichaamd, neurodivergent, queer —
niet meer naast elkaar hoeft te bestaan,
maar samenwerkt.

Dat wilde ik delen.

The post Wanneer One of Many vanzelf weer meeloopt appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.

Over klank, veiligheid en waarom niet iedereen hetzelfde ervaart

Gisteren zat ik in een ruimte met zes anderen,
omringd door de machtige klanken van meerdere gongs.

We hoorden allemaal hetzelfde geluid.
Maar de ervaringen waren compleet verschillend.

De één straalde van vreugde.
De ander huilde — diep geraakt in het hart.
En iemand anders voelde zoveel spanning dat ze eigenlijk wilde weglopen.

Geen van deze ervaringen is fout of juist.
Het is simpelweg waar ieder van ons was op dat moment.

En het zegt iets essentieels over veiligheid.

Veiligheid bepaalt hoeveel beweging je kunt toelaten

Het gaat over de vraag
hoeveel beweging, trilling en waarheid jouw systeem
op dit moment kan doorlaten.

Niet in theorie.
Maar hier.
Nu.
In jouw lichaam.

Sommige systemen openen zich moeiteloos.
Andere hebben meer tijd nodig.
En soms is het meest liefdevolle wat je kunt doen: even blijven waar je bent.

En precies hetzelfde geldt voor je stem

Hoeveel van jezelf kun je op dit moment laten horen —

zonder over je grenzen te gaan,
zonder jezelf te verdoven,
zonder te verdwijnen?

Dat is geen morele vraag.
Het is een lichamelijke.

Je stem volgt de mate van veiligheid die je ervaart.
Altijd.

Je stem dimmen was geen zwakte, maar intelligentie

Als je jarenlang je stem hebt gedimd,
zoals ook ik dat in verschillende fases van mijn leven heb gedaan,
betekent dat niet dat je zwak was.

Het betekent dat je wijs was.

Je paste je aan om te overleven.
Om erbij te blijven horen.
Om niet te veel te zijn.
Of juist niet te weinig.

Je zenuwstelsel deed precies wat het moest doen.

Maar nu mag er iets verschuiven

Maar nu…
nu mag je verlangen naar méér dan overleven.

Niet door jezelf te pushen.
Niet door ineens “je plek in te nemen”.
Niet door luid te worden.

Je stem wil niet harder, ze wil echter

Je stem vraagt je niet om luid te worden.
Ze vraagt je om van jou te worden.

Om stap voor stap terug te keren.
Om bewoonbaar te worden.
Om waar te mogen zijn — ook als dat zacht is.

En misschien is dat,
in dit moment van je leven,
al meer dan genoeg.

In Becoming the Voice of Truth werken we precies met deze vraag:
niet hoe je luider wordt, maar hoe je stem veilig weer van jou mag worden.

The post Hoeveel waarheid kan jouw systeem dragen? appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.

en waarom dat geen zwakte is, maar relationele intelligentie

Polyamorie en ethische non-monogamie vragen veel van een mens.
Van aandacht.
Van afstemming.
Van emotionele draagkracht.

Voor neurodivergente volwassenen — zoals mensen met ADHD, autisme, AuDHD, HSP of een hooggevoelig zenuwstelsel — wordt dit vaak extra voelbaar.

Relaties worden intenser beleefd.
Emoties komen dieper binnen.
En processen die voor anderen ‘mentaal’ blijven, worden lichamelijk ervaren.

Dat wordt regelmatig gezien als een probleem.

Maar in mijn werk zie ik iets anders:
neurodivergente mensen reageren niet verkeerd op polyamorie —
ze reageren eerlijk.

Polyamorie raakt direct het zenuwstelsel

Polyamorie brengt meerdere lagen tegelijk in beweging:

• meerdere hechtingsrelaties

• meerdere ritmes

• meerdere waarheden

• meerdere emotionele stromen

Dat vraagt veel van het zenuwstelsel.

Neurodivergente zenuwstelsels registreren dit sneller en scherper.
Niet omdat ze zwakker zijn,
maar omdat ze meer nuance waarnemen.

Ze scannen sneller op veranderingen.
Ze voelen microverschuivingen in toon en energie.
Ze verwerken relationele informatie dieper.

Dat is geen tekort.
Dat is capaciteit.

Waarom ND-mensen sneller overwhelm ervaren

Er zijn een aantal terugkerende redenen waarom polyamorie voor ND-mensen overweldigend kan aanvoelen.

1. Dreiging wordt intenser verwerkt
Niet rationeel, maar via intensiteit en patroonherkenning.

2. Complexe hechtingsgeschiedenissen
Veel ND-volwassenen zijn opgegroeid met:

• miskenning

• aanpassing

• oververantwoordelijkheid

• pleasen

• of het gevoel ‘te veel’ te zijn

Polyamorie legt dit niet aan,
maar maakt zichtbaar wat er al was.

3. Overprikkeling vergroot emoties
Wanneer prikkels zich opstapelen, worden emoties luider.
Jaloezie kan stormachtig voelen.
Compersie overweldigend mooi.

4. Verbinding wordt intenser aangegaan
ND-mensen verbinden vaak diep, eerlijk en zonder veel terughoudendheid.
Dat maakt relaties rijk —
en kwetsbaar wanneer zelfverankering ontbreekt.

Waar het meestal echt misgaat

Het probleem is zelden polyamorie zelf.

Het probleem is dat veel ND- en HSP-mensen nooit hebben geleerd zichzelf als vertrekpunt te nemen.

Ze hebben geleerd:

• om te maskeren

• rekening te houden

• hun eigen ritme aan te passen

• harmonie te bewaren

• niet te veel ruimte in te nemen

En zo stappen ze open relaties binnen vanuit:
aanpassing, pleasen of zelfvergetelheid.

Maar polyamorie vraagt geen zelfopoffering.
Het vraagt volwassen zelfleiderschap.

Innerlijke veiligheid vóór relationele openheid

Open relaties beginnen niet bij openheid naar buiten.
Ze beginnen bij openheid naar binnen.

Polyamorie werkt alleen wanneer je:

• je lichaam serieus neemt

• je eigen ritme kent

• je zenuwstelsel respecteert

• je verlangens erkent

• je grenzen niet verontschuldigt

Zonder dit fundament wordt openheid een belasting in plaats van een keuze.

Mijn eigen weg: eerst thuiskomen in mezelf

Toen mijn ex-man mij vertelde dat hij achter mijn rug om seksuele relaties had gehad met meerdere mannen, kwam er veel tegelijk los.

Er was pijn.
Er was schok.
Er was ook verwarring.
En eerlijk gezegd: er was ook iets dat ik moeilijker vond om toe te geven — een soort opluchting dat er eindelijk iets hardop werd gezegd wat al lang in de lucht hing.

Wat mij het meest bijbleef, was niet het verhaal,
maar de reactie van mijn lichaam.

Heel sober werd zichtbaar hoeveel lichamelijke nabijheid en warmte ik had gemist.
Niet als drama.
Wel als feit.

En dat is confronterend, want het maakt je wakker:
niet alleen voor wat er is gebeurd,
maar ook voor wat er al langer ontbrak.

Toen ik later, met medeweten van mijn toenmalige echtgenoot mijn eigen pad van non-monogamie betrad, wist ik één ding zeker:
ik wilde niet dat een nieuwe relatie dat gemis zou moeten dempen of compenseren.
Ik wilde niet opnieuw een constructie bouwen op honger.

Dus keerde ik eerst terug naar mezelf.
Via embodiment. Via taoïstisch werk. Via vrouwelijke energiepraktijken.

Niet om het verleden mooier te maken.
Niet om het “op te lossen”.
Maar om mijn eigen levensstroom terug te vinden — en te voelen waar ik mezelf had verlaten.

Ik werd eerst mijn eigen anker.
Mijn eigen thuis.

En van daaruit kon openheid ontstaan.
Niet als ideaal.
Maar als iets dat alleen werkt wanneer ik mezelf niet kwijt raak.

De belangrijkste vraag in polyamorie

De kernvraag is zelden:
Hoe doen we dit samen?

De echte vraag is:
Waar sta jij?

Polyamorie werkt niet wanneer je jezelf verlaat.
Ze werkt wanneer je jezelf meebrengt.

Overwhelm bij ND-mensen komt zelden door polyamorie zelf.
Ze ontstaat wanneer het ‘ik’ te weinig ruimte heeft binnen het geheel.

Wat werkelijk helpt wanneer je ND bent in polyamorie

Wat in de praktijk werkt:

1. Jezelf centraal zetten als fundament

2. Je lichaam als kompas gebruiken

3. Je eigen tempo bepalen

4. Eerst jezelf vullen, dan relaties openen

5. Grenzen stellen zonder verontschuldiging

6. Jaloezie en compersie leren dragen, niet fixen

7. Eerlijk spreken vóór escalatie ontstaat

Niet perfect.
Wel volwassen.

Wanneer begeleiding ondersteunend is

Begeleiding is helpend wanneer:

• je overwhelm voelt maar de oorzaak niet helder is

• je lichaam iets anders aangeeft dan je hoofd

• pacing steeds schuurt

• je jezelf verliest in de emoties van anderen

• je waarheid zich aandient maar nog geen woorden heeft

Hier ontstaat het wezenlijke werk:
niet minder voelen,
maar meer innerlijke ruimte ontwikkelen.

Dat is het terrein waarop ik — en waar passend samen met Herman — mensen begeleid.

Deze blog staat niet op zichzelf.

In de Blog over jaloezie in polyamorie lees je waarom jaloezie geen probleem is, maar informatie.
In de Blog over compersie verken ik hoe emotionele ruimte kan ontstaan, zonder bypassing.

Samen vormen deze teksten een basis voor volwassen, belichaamde non-monogame relaties.

Mijn urgente message aan jou: Je intensiteit is geen probleem

Als je neurodivergent, hoogsensitief of queer bent,
dan is polyamorie geen test.

Het is een uitnodiging om jezelf volledig te leren dragen.

Je hoeft niet minder te voelen om lief te hebben.
Je mag leren dragen wat je voelt.

Je bent welkom voor een sessie of duo-consult.

Aanbevolen literatuur

Polysecure — Jessica Fern
Over hechting, trauma en veiligheid in open relaties.

Polywise — Jessica Fern & David Cooley
Over ritme, autonomie en relationele volwassenheid.

What Is Compersion? — Marie Thouin
Over compersie, jaloezie en emoties binnen CNM.

The post Waarom neurodivergente mensen anders reageren in polyamorie appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.

De oorsprong van mijn werk: stem, waarheid en klank als fundament

Als ik eerlijk ben, is mijn echte conservatorium nooit alleen op aarde geweest. Dat klinkt misschien groots, maar voor mij is het eigenlijk heel eenvoudig.

Aardse zangopleiding en mijn lineage: Werbeck, mantra en klankpedagogie

Natuurlijk heb ik leraren gehad van vlees en bloed.
Zangpedagogen. De Werbeck-school. Indiase mantra-meesters. Muzikanten, collega’s met wie ik urenlang aan één toon kon werken.
Dat alles hoort erbij. Dat is echt. En daar ben ik diep dankbaar voor.

Zingen als houvast: hoe mijn stem mijn zenuwstelsel leerde dragen

Maar parallel daaraan liep altijd iets anders mee.
Iets dat niet begon met een opleiding, maar met noodzaak.

Een jeugd waarin mijn lichaam veiligheid zocht (en klank de weg wees)

Als kind zong ik mezelf in slaap.
Niet omdat ik zo muzikaal was, maar omdat de wereld vaak te verwarrend voelde om zomaar in stilte te verdwijnen. Mijn thuis was liefdevol en pijnlijk tegelijk. Mijn zenuwstelsel wist nooit helemaal waar het aan toe was.
Zingen was mijn houvast.
Mijn stem was het enige wat me betrouwbaar terugbracht in mijn lichaam.

De nachtelijke initiatie: leren dat klank door je heen beweegt

En ’s nachts, wanneer mijn adem zachter werd en mijn grip op de dag losliet, gebeurde er iets wat ik toen vanzelfsprekend vond.
Ik werd meegenomen. Niet vaag. Niet symbolisch. Heel concreet.

Waar klank geen techniek was, maar afstemming en aanwezigheid

Ik kwam in ruimtes waar wezens waren die zelf instrument waren.
Ze hielden geen viool vast. Ze waren klank. Hun aanwezigheid galmde.

Ze riepen me niet omdat ik bijzonder was.
Ze riepen me omdat ik ze hoorde.

“Kom maar,” was de toon.
“Blijf niet aan de rand staan. Je hoeft niets te bewijzen. Jij bent ook een instrument.”

Ik stond eerst te kijken. Verlegen. Overweldigd. En zo excited.
En toen werd ik erbij gehaald — midden in het orkest.

De brug tussen mystiek en methode: klank als vorm en het lichaam als kanaal

Daar leerde ik iets wat mijn lichaam nooit meer is vergeten:
klank komt niet van je.
Klank beweegt door je heen.

En als dat gebeurt, verandert er iets.
Dat was geen technische scholing.
Het was afstemming.

Overdag leerde ik hoe je klank veilig door het lichaam laat bewegen

Overdag ging mijn aardse leven gewoon door.
Ik studeerde zang. Ik werkte met Uncovering the Voice. Ik leerde Yoga of Sound, mantra’s, adem, vorm.
Pas veel later zag ik hoe naadloos die werelden in elkaar grepen.

Twee werelden, één beweging

’s Nachts leerde ik dat klank vorm schept.
Overdag leerde ik hoe je die vorm veilig door het lichaam laat bewegen.

De 16 kamers van de keelchakra: klank als architectuur, de keel als poort

Toen ik later de zestien kamers van de keelchakra begon te onderzoeken, voelde het alsof twee talen ineens dezelfde grammatica spraken.

Hoe stemwerk en keelchakra-activatie samenkomen in één grammatica

Alles wees naar hetzelfde besef:
klank is architectuur.
En de keel is een poort.

Becoming the Voice of Truth: mensen helpen hun eigen toon terug te vinden

Als ik alles afpel, blijft dit over:
ik ben hier om mee te zingen met een muziek die ouder is dan ik,
en om mensen te helpen hun eigen toon daarin terug te vinden.

Niet corrigeren of verbeteren, maar hoorbaar maken wat al waar is

Niet om hen te corrigeren.
Niet om hen te verbeteren.
Maar om hoorbaar te maken wat er al klinkt, onder de aanpassing.

De bron van mijn werk

Dat is de bron van mijn werk.
En van daaruit is alles ontstaan wat ik nu de wereld in breng. Dit is de grond waarop Becoming the Voice of Truth is gebouwd.

The post Mijn stem komt niet uit één wereld appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.

en waarom het niets te maken heeft met “nooit jaloers zijn”

Voor iedereen die voelt dat liefde niet schaars hoeft te zijn, maar volwassen, ruim en waarachtig

Compersie wordt vaak voorgesteld als een ideaalbeeld:

een staat waarin je partner liefde of verbinding ervaart met iemand anders
en jij uitsluitend vreugde voelt
zonder pijn, zonder twijfel, zonder innerlijke beweging

Dat beeld klopt niet.

Compersie is geen sprookje.
Het is geen truc om jaloezie te vermijden.
En het is geen bewijs dat je “ver genoeg” bent in polyamorie.

Compersie is iets anders:
een menselijke capaciteit die ontstaat wanneer je zenuwstelsel, je hechting, je waarden en je autonomie samen voldoende ruimte ervaren.

Het is een vorm van liefde die niet gebaseerd is op schaarste, maar op relationele volwassenheid.

En misschien wel het belangrijkste inzicht:

Compersie bestaat niet in plaats van jaloezie.
Compersie bestaat naast jaloezie.

Dat is waar het echte werk begint.

Wat compersie werkelijk is (en wat het niet is)

Compersie wordt vaak verkeerd begrepen.

Compersie is niet:

• het volledig ontbreken van jaloezie

• een prestatie of morele superioriteit

• een spirituele staat waarin niets meer raakt

• jezelf dwingen om “ruim” te zijn

• liefde delen vanuit zelfopoffering

Compersie is wel:
een innerlijke ervaring van ontspanning, warmte of vreugde
wanneer iemand van wie je houdt verbinding, plezier of liefde ervaart —
ook wanneer jij daar geen onderdeel van bent.

Het is geen afgebakende emotie.
Het is een verruiming van capaciteit.

Compersie ontstaat wanneer je systeem veilig genoeg is
om liefde niet automatisch als bedreiging te ervaren.

Waarom compersie in onze cultuur zo onbereikbaar lijkt

We zijn opgegroeid in een mononormatieve cultuur die ons leert dat:

liefde exclusief hoort te zijn
jaloezie vanzelfsprekend is
en delen gelijkstaat aan verlies

Dit verhaal zit diep verankerd.
In opvoeding, religie, films, taal en morele overtuigingen.

Wanneer exclusiviteit wordt gezien als voorwaarde voor veiligheid,
voelt expansieve liefde verwarrend of zelfs bedreigend.

Dat betekent niet dat mensen niet in staat zijn tot compersie.
Het betekent dat ze nooit hebben geleerd dat deze emotionele ruimte bestaat.

Zodra dat perspectief verschuift,
kan liefde zich anders organiseren.

Niet kleiner.
Maar ruimer en eerlijker.

Compersie en jaloezie horen bij elkaar

Onderzoek laat zien dat compersie zelden wordt ervaren als een “pure” emotie.

Veel vaker is het een gelaagde ervaring:

• spanning in het lichaam

• onzekerheid of jaloezie

• en tegelijkertijd warmte of vreugde

Dat is geen innerlijke tegenstrijdigheid.
Dat is volwassen menselijkheid.

Je kunt geraakt zijn
en open blijven.

Je kunt liefde gunnen
en tegelijk zorg nodig hebben.

Voor veel neurodivergente, hoogsensitieve en queer mensen is dit herkenbaar:
meerdere emoties tegelijk dragen is geen tekort, maar een vermogen.

Comperstruggle: het middengebied waar volwassen liefde groeit

Tussen jaloezie en compersie ligt een gebied dat vaak over het hoofd wordt gezien:
comperstruggle.

Het moment waarop:

• je waarden gericht zijn op openheid

• je hoofd begrijpt dat je relatie veilig is

• je hart iemand iets gunt

• maar je lichaam nog zoekt naar regulatie

Niet omdat er iets mis is,
maar omdat oude hechtingslagen worden aangeraakt,
mononormatieve scripts actief zijn
en je zenuwstelsel bescherming zoekt.

Comperstruggle is geen falen.
Het is het leergebied.

Hier ontstaat relationele volwassenheid.
Hier maakt begeleiding werkelijk verschil.

De voorwaarden voor compersie

Uit onderzoek en praktijkervaring blijkt dat compersie vooral kan groeien wanneer aan een aantal voorwaarden wordt voldaan:

1. Zenuwstelselveiligheid
Compersie vraagt om ruimte. Niet om overleving.

2. Autonomie en keuzevrijheid
Het gevoel zelf te kunnen kiezen en je eigen tempo te bewaken.

3. Heldere betekenisgeving
Het onderzoeken van verhalen: zijn ze actueel, of cultureel en oud?

4. Relationele eerlijkheid
Transparantie, respect en realistische afspraken.

5. Emotionele draagkracht
Het vermogen om tegenstrijdige gevoelens tegelijk te ervaren.

Voor veel neurodivergente mensen is dit geen tekort,
maar een potentieel dat begeleiding vraagt.

Waarom ND-, HSP- en queer volwassenen compersie vaak intenser ervaren

Wij voelen doorgaans meer nuance, intensiteit en gelaagdheid.

Compersie kan zich dan uiten als:

• een zachte verruiming

• een warm veld in de borst

• een gevoel van innerlijke vrijheid

• een bevestiging van eigen waarden

• niet kleiner hoeven worden in relaties

Niet als ideologie.
Maar als belichaamde waarheid

Voor neurodivergente en hoogsensitieve mensen wordt dit proces vaak intenser beleefd.
Emoties komen dieper binnen, en regulatie vraagt meer aandacht.

In mijn Blog over neurodiversiteit en polyamorie ga ik dieper in op waarom dit geen zwakte is, maar een vorm van relationele intelligentie — mits je jezelf niet verlaat.

Hoe compersie zich ontwikkelt

Compersie groeit niet door jezelf te forceren.

Ze groeit door:

1. Jaloezie serieus te nemen als signaal
2. Het zenuwstelsel te reguleren
3. Oude verhalen te herkennen
4. Kleine, echte momenten van vreugde toe te laten
5. Relationele veiligheid op te bouwen

Niet in één keer.
Maar stap voor stap.

Wanneer begeleiding ondersteunend is

Begeleiding kan helpend zijn wanneer:

• je compersie wilt voelen maar vastloopt

• jaloezie chronisch of overweldigend wordt

• oude hechtingspijnen worden geactiveerd

• je ND-zenuwstelsel snel overprikkeld raakt

• je niet durft uit te spreken wat waar is voor jou

In dit middengebied ontstaat het wezenlijke werk:
de overgang van emotionele reactiviteit naar emotionele volwassenheid.
Van schaarste naar waarheid.
Van angst naar autonomie.

Dat is waar ik — en in duo-vorm samen met Herman — een veilige en heldere ruimte bied.

Liefde die niet bang is om vrij te zijn

Wil je ontdekken hoe compersie zich in jouw leven kan ontvouwen?
Wil je innerlijke ruimte creëren voor liefde die eerlijk én vrij is?
Wil je volwassen, belichaamde verbinding leren dragen — zonder jezelf te verliezen?

Je bent welkom voor een sessie of duo-consult.

Aanbevolen literatuur en verdieping

What Is Compersion? — Marie Thouin
Een baanbrekend academisch boek over compersie, jaloezie en CNM-emoties.

Polysecure — Jessica Fern
Over hechting, trauma en veiligheid in meer-dan-één relaties.

Polywise — Jessica Fern & David Cooley
Over ritme, autonomie en relationele volwassenheid in open relaties.

The post Compersie: de meest miskende emotie in onze cultuur appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.

en waarom compersie geen unicorn is maar een volwassen competentie

Een doorbraak in hoe we liefde, vrijheid en veiligheid werkelijk begrijpen

In de wereld van polyamorie en ethische non-monogamie raken veel mensen verstrikt in één hardnekkige culturele overtuiging:

“Als er een derde in het spel komt, is jaloezie het bewijs van echte liefde.”

Het is een van de diepste mononormatieve scripts die we kennen.
Het vertelt ons dat liefde per definitie exclusief moet zijn —
en dat delen vernederend is.

Het vertelt ons dat als je niet jaloers bent, je niet genoeg geeft.
En als je wél jaloers bent, je de relatie moet beschermen tegen gevaar.

Maar dit script zegt niets over liefde.
Het zegt alles over conditionering, cultuur, hechting en betekenisgeving.

Het is tijd om dat patroon open te breken.

Want de waarheid is:
jaloezie is niet het bewijs van liefde.
Het is een signaal van je zenuwstelsel, je verhalen, je waarden en je behoeften.

En nog belangrijker:
jaloezie hoeft niet weg.
Maar wat je ermee doet, bepaalt alles.

De echte oorzaak: het mononormatieve script dat we allemaal meedragen

Het dominante culturele verhaal bestaat uit drie overtuigingen:

1. Liefde is schaars
Als je meer liefde voelt, moet dat automatisch minder betekenen voor iemand anders.
Emotionele exclusiviteit wordt gelijkgesteld aan veiligheid.

2. Jaloezie is een moreel gevoel
Jaloers zijn betekent dat je om iemand geeft.
Niet jaloers zijn betekent dat je ‘te veel van jezelf weggeeft’.

3. Meerdere liefdes betekenen gebrek aan respect
Zoals iemand ooit tegen mij zei toen ik vertelde dat ik poly leefde:
“Ik heb te veel respect voor mezelf om je met anderen te delen.”

In dit script is delen geen keuze — het is een vernedering.
En dus wordt jaloezie niet alleen genormaliseerd, maar zelfs verheerlijkt.

Maar dit is geen natuurwet.
Het is conditionering.

Jaloezie is geen bewijs dat er iets mis is

Wat zowel onderzoek laat zien als wat ik dagelijks zie in mijn werk met neurodivergente, queer, hoogsensitieve en polyamoreuze mensen, is dit:

Jaloezie is geen waarschuwing over de relatie.
Jaloezie is informatie over jezelf.

Het vertelt je:

• waar je geraakt bent

• welke behoefte nog niet gehoord is

• welk oud of cultureel verhaal geactiveerd wordt

• waar je zenuwstelsel bescherming zoekt

• waar je verlangen of grens ligt

• waar meer veiligheid nodig is — intern of relationeel

Jaloezie is geen vijand.
Het is een signaal.
Een spiegel.
Een deur.

Compersie: geen unicorn, maar een menselijke capaciteit

Compersie — het vermogen om blij te zijn met het geluk van je partner met een ander — wordt vaak gezien als naïef, idealistisch of spiritueel bypassend.

Alsof het alleen is weggelegd voor ‘verlichte poly-mensen’.

Onderzoek laat iets anders zien:

Compersie is geen afwezigheid van jaloezie.
Compersie en jaloezie kunnen tegelijk bestaan.
Compersie ontstaat niet vanzelf — het is iets wat je ontwikkelt.

Het is geen staat van perfectie,
maar een volwassen, empathisch en relationeel vermogen.

Mensen ervaren compersie wanneer:

• ze zich veilig voelen

• ze zichzelf vertrouwen

• ze hun jaloezie begrijpen

• ze hun waarheid durven spreken

• er ruimte is in hun zenuwstelsel

• ze autonomie ervaren

• liefde niet als schaars wordt gezien

Compersie is dus niet magisch.
Het is volwassen.

Comperstruggle: waar het echte innerlijke werk plaatsvindt

In onderzoek wordt dit het gebied van comperstruggle genoemd:
de plek waar je vanuit liefde en vertrouwen wilt voelen,
maar waar je lichaam nog in jaloezie zit.

Dit is het tussenstuk:

• waar oude scripts zichtbaar worden

• waar het zenuwstelsel om duidelijkheid vraagt

• waar waarden botsen met conditionering

• waar je leert emoties te dragen zonder jezelf te verliezen

Hier gebeurt volwassen polyamorie.
Hier vindt diepe innerlijke groei plaats.
En hier maakt begeleiding het verschil.

Jaloezie is vaak de eerste ingang.
Maar voor veel mensen volgt daarna een belangrijkere vraag:
hoe ontwikkel je emotionele ruimte, zonder jezelf te forceren?

In mijn Blog over compersie binnen polyamorie laat ik zien hoe compersie geen ideaal is, maar een relationele vaardigheid die kan groeien — naast jaloezie.

Jaloezie transformeren: een belichaamd proces in vijf stappen

Dit is hoe CNM- en polyamoreuze mensen jaloezie werkelijk verwerken —
een proces dat nauw aansluit bij somatische regulatie en narratief werk.

1. Opmerken
Lichamelijke sensaties, emoties, interpretaties en triggers herkennen.

2. Benoemen
Niet ontkennen en niet dramatiseren.
“Dit is jaloezie. Ik ben oké.”

3. Het verhaal onderzoeken
Waar komt dit vandaan?
Is het oud, aangeleerd, cultureel of geërfd?

4. Behoeften herkennen
Behoefte aan duidelijkheid, pacing, bevestiging, autonomie of verbinding.

5. Ruimte maken voor compersie
Niet geforceerd, niet bypassend —
maar als een vermogen dat groeit door oefening.

Wat als je neurodivergent bent?

Voor neurodivergente mensen (zoals ADHD, HSP, autisme of giftedness) werken jaloezie en compersie vaak intenser, omdat:

• emoties dieper binnenkomen

• prikkels sneller overlopen

• interpretaties sneller escaleren

• afwijzingsgevoeligheid sterker is

• regulatie meer tijd vraagt

Dit is geen zwakte.
Het is capaciteit.

Je systeem voelt veel — en leeft veel.

Volwassen liefde in meerdere richtingen

Jaloezie is niet het einde.
Het is het begin.

Polyamorie vraagt niet om ‘nooit jaloers zijn’,
maar om:

• eerlijkheid

• emotionele draagkracht

• relationele volwassenheid

• somatische veiligheid

• heldere communicatie

• innerlijke vrijheid

Dit kun je leren.
Of je nu poly leeft, poly-curious bent, of mononormatief bent opgegroeid.

Wanneer begeleiding helpt

Begeleiding kan helpend zijn wanneer:

• jaloezie chronisch wordt

• je zenuwstelsel dichtklapt

• je overweldiging ervaart

• je tegenstrijdige gevoelens hebt

• oude hechtingspijnen worden geactiveerd

• je steeds in dezelfde patronen belandt

In mijn werk — en in duo-vorm samen met Herman — werken we met diepe eerlijkheid, somatische veiligheid en volwassen relationele vaardigheden.

We leren je niet om minder te voelen.
We leren je om te dragen wat je voelt, met waardigheid en waarheid.

Een volwassener manier van liefhebben

Wil je jaloezie niet onderdrukken, maar begrijpen?
Wil je leren hoe compersie werkt in jouw lichaam?
Wil je ervaren dat je emoties geen vijand zijn, maar richting geven?

Polyamorie hoeft geen chaos te zijn.
Het kan een pad zijn van volwassen liefde, eerlijkheid en innerlijke draagkracht.

The post Waarom jaloezie niet is wat je denkt appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.

Hoe laat jij je stem horen in de wereld? Heeft je stem invloed in het leven van andere mensen, in de loop van de geschiedenis misschien zelfs wel?
Op deze dag waarin we het recht hebben om onze stem in het democratisch stelsel van dit land te laten horen is het zo belangrijk om stil te staan bij wat onze stem is.

Je stem is het instrument waardoor jijzelf en de wereld om je heen zich bewust worden van hoe jij resoneert. Welke toon laat je horen. Welke kwaliteiten gaan ervan uit? Is het een toon die harmonisch aansluit bij wat er al is of brengt het een geluid teweeg die zo anders is dat alle andere tonen erom heen vals klinken of misschien juist wel helemaal een nieuwe harmonie gaan vormen?

Zojuist sloot ik een coachingsessie af met een klant uit Koeweit. Een vrouw die ik ontmoet heb in Engeland op een opleiding voor One of Many Women coaching die we gezamenlijk volgen. Toen we daar waren een aantal weken geleden zat ik de dag van aanvang aan de ontbijttafel en bijna in een rechte lijn kwam ze op me af lopen en ging aan mijn tafel zitten.
Er was een instant klik, – ik kon alleen haar ogen zien vanwege de zwarte niqab die ze aan had, maar met haar strenge maar prachtige warme zangerige stem kreeg ik een duidelijke indruk van wie ik voor me had. Toen ze hoorde dat ik vrouwelijke ondernemers en professionals coachte om hun authentieke stem in de wereld te laten klinken ging ze met een schok rechtop zitten.

Deze psychologe heeft in haar land honderdduizenden volgers op social media en is als zij iets zegt dan wordt er geluisterd. Ze helpt andere vrouwen om hen meer invloed in hun eigen leven te creëren en een harmonieus leven op te bouwen. Ze wordt gehoord.

En toch voelde ze een diep verlangen om haar ware stem te omarmen. Dieper te resoneren vanuit haar ziel. En daar zijn we mee bezig. Zodat ze daarmee ook haar mensen weer meer kan helpen.

In deze tijd waarin wij als vrouwen, nu ruim bijna 100 jaar geleden (pas op 15 mei 1920 bracht Maria Elisabeth Spouwen-Schrijnemakers als allereerste vrouw in Nederland haar stem uit!!) onze stem uitbrengen vraag ik me af en toe wel eens af of we genoeg stil staan bij wat het betekend dat dit mogelijk is.

In Koeweit hebben vrouwen pas vanaf 2005 volledig stemrecht. Daar is het feit dat er misschien niet ‘heel veel te kiezen valt’ of niet honderd procent datgene dat je zelf zou willen zien echt geen reden om niet je stem te laten horen.

De mate waarin we ons hier in Nederland kunnen ontwikkelen en de kansen die hier voorhanden zijn om deel te nemen aan het totale leven zijn zo ongelofelijk groot. Zitten er beperkingen aan? Jazeker – het is echt geen utopie. Maar het is toch echt heel wat anders dan de periode van onze grootmoeders waarin ze niet het recht hadden om zonder goedkeuring van hun echtgenoot een eigen bankrekening te openen.

Onze stem is zo enorm belangrijk. Zelfs als die niet helemaal harmonisch mee kan klinken. En als je werkelijk niets vindt om mee te stemmen dan is er altijd nog de mogelijkheid om in elk geval jouw stem in de ‘niet stemmerspartij’ mee te laten nemen of actief blanco te stemmen. Dat is dan zo’n stilte die eventueel ook nog betekenisvol zou kunnen zijn (inderdaad als iedereen dat zou doen is er ook een probleem of een nieuw speelveld).
Een stemadvies heb ik niet voor je. Behalve dat ik heilig geloof in geestelijke vrijheid waarbij je moet kunnen stemmen vanuit de levens-, geloofs-, culturele-, of carrière-waarden die voor jou van wezenlijk belang zijn.
Dat is wat ik je als stemadvies mee kan geven; zet die waarden op een rijtje; voel met je hart hoe jij wilt resoneren in de wereld en zet deze waarden in een hiërarchische volgorde van belangrijkheid. Kijk dan welke partij, en of persoon daaraan tegemoet komt en breng jouw stem uit.

Daarmee bereik je dat je mee resoneert op een manier waarop we ons bewust worden van jou. En ook al beweren de statistieken dat het op het grote geheel maar bijna niets is, je weet heel goed dat het wel een wereld van verschil maakt.

Mijn grootmoeder vertrok in haar twintiger jaren naar Nederland omdat ze in Zwitserland te weinig vrijheid voelde om zich te ontwikkelen. In 1959 was de situatie daar zo dat meer dan 60% van de mannen tegen het kiesrecht voor vrouwen waren. Dat staat niet los van het besluit van mijn oma.

Hier hebben we de mogelijkheid om te klinken. Geef ons alsjeblieft de gelegenheid om ons te laten horen hoe jij wilt dat we hier in dit land resoneren.

Ik ben enorm benieuwd naar de uitslag van vanavond – maar eerst ga ik in de avond nog een workshop verzorgen, notabene in een gereformeerde kerk in een dorp naast ons – van Koeweit tot Nijensleek – verder van elkaar is moeilijk denkbaar, maar het klopt.

Want het mooie van al die individuele stemmen is dat ze met elkaar een onverwacht mooie harmonie kunnen vormen!

The post Jouw stem in de wereld om je heen appeared first on Elisabeth de Charon - Hamae.